نا/امید

«ناامیدی» قدیمی‌ترین تاکتیکِ روانی جهانه؛ این روزا (بیشتر از همیشه) همه‌مون باید مراقبِ «امید»ـمون باشیم.

(امید نمی‌میره)

پیرمرد

بهش گفتم: پیرمرد، به چی فکر می‌کنی؟

گفت: ما هم فکر می‌کردیم اون روز، آخر دنیاست؛ ولی دنیا هنوزم ادامه داره. ضمناً پیرمرد هم خودتی.

(راست می‌گفت)

نمیرم از این پس که من زنده‌ام

چون امروز زادروز حضرتِ فردوسیه، یه خرده راجع بهش حرف بزنیم:

1. بین همهٔ شخصیتای عزیز و محترمم، دو نفر جایگاهشون متفاوته: داریوش هخامنشی و فردوسی. که فردوسی برام یه سروگردن بالاتره.
2. هیچ «چیز» ایرانی (همین قدر کلی) بالاتر از «شاهنامه» نبوده و نیست و نخواهد بود. یا به قول استاد بهرام بیضایی: مهم‌ترین مبارزه‌ایه که در این کشور انجام شده. دقت کنید که نمیگه «اثر اعتراضی» بلکه میگه «مبارزه». چرا که همیشه رسم بر این بوده و هنوزم هست، که وقتی مردمی مغلوب می‌شن، شخص غالب بهشون القا کنه شما هیچی نیستید و اولین چیزی هم که ازشون می‌گیره، زبان و فرهنگ و داشته‌های فرهنگی و تمدنی‌شونه. ما نه فقط زبان فارسی رو، بلکه ایرانی موندنمون رو مدیون شاهنامه‌ایم؛ و برای همین هر ایرانی در هر کجا و زمانی که هست، باید این کتاب رو بخونه تا کسی نتونه هویتش رو بگیره.
3. وقتی سواددار شدم خانواده اولین کتاب غیردرسی که برام گرفتن، شاهنامهٔ مناسب کودکان بود. داستانای شاهنامه رو جداجدا توی صفحات خیلی کم و متن خیلی ساده نوشته بود و بیشترشم تصویر بود. ولی چنان اون نوشته‌ها و نقاشیا توی ذهن منِ ۷ ساله موندگار شد که هنوز وقتی اسم هر کدوم از شخصیتا و ماجراهای شاهنامه رو می‌شنوم، دقیق اون صفحهٔ کتاب برام تداعی می‌شه و حتی یادم میاد که موقع خوندنش کجای خونه نشسته بودم؛ امیدوارم هنوزم از اون مدل کتابا باشه. احتمالاً خانواده‌ام فکرشم نمی‌کردن این کارشون چنین تأثیر عمیقی روم داشته باشه.
4. آخرین باری که «بلک‌فرایدی» خرید کردم، یه شاهنامهٔ به متن روان گرفتم. با اختلاف ارزشمندترین چیزیه که برای خودم هدیه گرفتم.
5. هر زمانی که خیلی ناامید و ناراحت و سرخورده‌ام، میرم سراغ شاهنامه؛ هر بار هم صدای فردوسی از هزار سال قبل توی گوشم می‌پیچه که: فرزندم، اجداد تو روزگاری مشابه و حتی سخت‌تر رو هم از سر گذروندن ولی یقین داشته باش ایرانت دوباره قشنگ می‌شه. آخرین بار همین دیروز سراغش رفتم.
6. دفعهٔ قبلی که خراسان و توس رفتم، سال ۱۳۸۹ بود. کاش دوباره جور بشه برم دیدار فردوسی. خیلی حرفا و دردِ دل‌ها این سال‌ها روی دلم تلنبار شده که شاید مطمئن نباشم همه‌اش رو همه بفهمن ولی مطمئنم فردوسی کامل می‌فهمه.
7. وقتی موقع ساخت مقبرهٔ فعلی، نبش قبرش می‌کردن متوجه می‌شن دو تا جمجمه توی خاکه. با امکانات اون روز طبیعتاً قابل تشخیص نبوده که کدوم برای خودشه ولی یه نفری توی همون جمع، عمیق‌ترین شوخی فارسی رو [به عقیدهٔ من] به زبون میاره: شاید فردوسی دو تا مغز داشته!
8. من هیچ وقت پُز داشته‌هامو نمیدم تا مبادا دل کسی بلرزه و ناراحت بشه ولی ایرانی و هم‌میهنِ فردوسی بودنم رو همیشه با صدای بلند میگم؛ تا کور بشه اونی که حسوده و با ایران و ایرانی و فردوسی مشکل داره.
9. استاد حبیب یغمایی توصیف خیلی جالبی داره: اگر تمام ثروت ایران را در یک کفهٔ ترازو قرار دهند و شاهنامهٔ فردوسی را در کفهٔ دیگر، این کفه سنگین‌تر خواهد بود.
10. برای من امروز، «روز شعر و ادب فارسی»ـه و نه ۲۷ شهریور.
11. شبی فردوسی به خوابِ انسانی میره و می‌پرسه: چرا غمگینی؟ انسان میگه: چون فلانی به شما توهین می‌کرد. فردوسی می‌پرسه: به چه زبانی دشنام می‌داد؟ که انسان جواب میده: فارسی. فردوسی لبخندی می‌زنه و میگه: همین که فارسی سخن می‌گفته کافیه، اهمیتی نداره چی گفته!
12. شاید خنده‌دار به نظر بیاد ولی این‌که اسم جد ما ابوالقاسمه و نام‌خانوادگیمون (با کمی اغماض) هم‌معنیِ «فردوسی»ـه خیلی برام خوشاینده. حس می‌کنم ترکیبِ اون علاقه و این تشابه اسمی، نمی‌تونست خروجی‌ای جز این داشته باشه!
13. کتابی که الان در حال نگارشش هستم با هیچ جمله‌ای بهتر از این مصراعِ شاهنامه نمی‌تونست شروع بشه: خداوند نام و خداوند جای.

(«ضحاک» از فردوسی و با صدای مونشید و شاین)

(درسته نسل ما فردوسی رو ندید ولی استاد بهرام بیضایی رو دید؛ هرچند که خیلی زود رفت)

یاسین

دوستی برای پست قبلی کامنت خصوصی فرستاده: «چرا راجع به قطعی اینترنت و ضررهاش بیشتر نمی‌نویسی؟». خودم فکر می‌کردم به اندازهٔ کافی پست قبلی واضح هست و مشخصه تیغ تیز کلماتم داره کدوم شاهرگِ کی رو می‌بره ولی چون نمی‌تونستم مستقیم جوابشونو بدم، اینجا می‌نویسم:

1. تقریباً ۱۸ ساله دارم یاسین می‌خونم و امروز ناامیدتر از همیشه‌ام برای این‌که روزی مجاب بشن «فکر» کنن. حتماً راضی‌ان از چیزی که هستن و حتماًتر براشون مهم نیست چه چیزای طبیعی و بدیهی‌ای رو ندارن. چون لابد اونا عطینا هستن.
2. اصلاً به فرض هم همهٔ این حرفا درست و تروریست‌های مسلحِ آدم‌خوار محتاج این زباله باشن؛ باید بگم خاک بر سر اون تروریست ابلهی که لنگ این فیلترنتِ کُنده و اونی که توان نداشته جلوی ورود این ناشیِ نابلد به کشور رو بگیره؛ دومی قشنگ یه سور به اولی زده.
3. باز با فرض صحیح بودن گزارهٔ بالا، حتی راه رضای خدا، تروریست باشکوهی هم نیست که بگیم حالا یه چیزی؛ خنگ‌ترین نوعش این طوری یه ایران رو لنگ یکی از ۴ عمل اصلی کرده: آب، برق، گاز و اینترنت.
4. سر ماجراهای ۱۱ سپتامبر هم هیچ وقت باور نکردم امنیت فرودگاهیِ «ایالات متحدهٔ آمریکا» (یه بار دیگه بخونید) اون قدری به باد بند باشه که یه گله تروریستِ الفُلان به راحتی کنترل ۴ تا هواپیما رو تو آسمونش دست بگیرن و وسط دور دور کردن‌هاشون انتخاب کنن به کدوم دو تا برج تجاری و دو تا ساختمون امنیتی فرو برن!
5. همهٔ چاقوهای شهر رو جمع کنیم چون ممکنه یه نفر بخواد به جای شکم ماهی، شکم یه آدم رو بشکافه. عقلانیه کاملاً.
6. حتی خود فیلترینگ که نه‌تنها نتونست جلوی هیچ چیزی رو بگیره بلکه باعث ورود فله‌ای انواع بدافزار به شبکه شد و کماکان کاسبان فیلتر، اصرار به انجامش دارن و نوچه‌های اون کاسبان هم اصرار به توجیهش دارن ولی خودشون با قدرت توی همهٔ فضاهای فیلترشده حضور دارن هم، کاملاً عقلانیه. اصلاً هم اهمیتی نداره که چه پول زوری ماهیانه از جیب ما خرجش می‌شه؛ یعنی خرج یه حق به شدت عادی و مسلم.
7. سال ۱۳۸۴ آقایی که الان رییس مجلسه یکی از شعارهای انتخاباتی‌اش «زندگی خوب، برازندهٔ ایرانی» بود؛ با عکس خوشگلش (اینو جدی گفتم) که لباس خلبانی تنشه، کنار ایرباس ایران ایر. الان همین مای نوعی این حرفو بزنیم سرمون آوار می‌شن که داری فرش قرمز زیر پای تروریست پهن می‌کنی و حرفای اختشاش‌گرایانه نزن و تو اصلاً چه حقی داری که زندگی، برازنده‌ات باشه، ایرانی؟ همین که از پس آلودگی هوا و خشکسالی و بدترین اقتصاد جهان و تحملِ سنگین‌ترین استرس‌های تاریخ بر اومدی و هنوز زنده‌ای و ناهار می‌تونی بخوری، باید خداتم شکر کنی و کلاهتم بندازی بالا و دو تا پشتک هم بزنی. اون شعار کلاً ۴ تا کلمه است ولی از هر کدومش می‌شه یه زونکن عنوان مجرمانه برای امثال ما جور کرد. علی برکت الله.
8. حالا در گذریم که هُما زمانی بهترین ایرلاین جهان بود و الان (که هم‌چنان مهم‌ترین هواپیمایی ایران و حامل پرچمه) حتی پروازای داخلی رو هم نمی‌تونه به درستی پوشش بده؛ ولی خب چه اهمیتی داره؟ چون عقلانیش اینه که ایرانی برای هر چیزی دستش جلوی کس و ناکس دراز بشه و ریالِ بی‌ارزشِ به سختی دراومده‌اش رو تبدیل به دلار و یورو و درهم و لیر کنه و بریزه تو شکمِ ایرلاین‌های عربی و ترکی تا اونا فربه‌تر بشن. آبروی ملی؟ چی‌چی هست اصلاً؟
9. فقط هواپیما نیستا، تقریباً تو همه چیز همینیم که باید با حسرت به دیگران نگاه کنیم؛ اونم دیگرانی که به طور طبیعی نباید حتی آدم حسابشون می‌کردیم.
10. دوران ابتدایی، مبصر کلاس یه لیست خوب‌ها و بدها پای تخته داشت و اسم بچه‌های شلوغ‌کار رو اون‌جا می‌نوشت تا به اطلاع معلم یا ناظم برسه. اسم برادرزادهٔ یکی از معلم‌هامون همیشه اول اون لیست بود بس که شیطون بود. یه بار بهش گفت: «حسرت به دلم موند یه بار اسم تو رو پای تخته نبینم عمه». حالا جدی ما نخوایم اسم ایران قشنگمون رو مدام بین اخبار منفی (اکثراً هم صدر لیست) ببینیم، باید چی کنیم و چی بگیم و کیو ببینیم؟ که بهمون نگن بیگانه‌پرست و غرب‌گرا و تجزیه‌طلب و ضمناً بهمون گوش بدن و خدای ناکرده (!) بهش عمل هم بکنن.
11. یه لیوان لجن دادن دستمون و هی هم میگن نیمهٔ پرش رو ببین و سیاه‌نمایی نکن! چشم ارباب.

(فکر نکنید این حرفا رو با حرص نوشتما، نخیر! با نهایت ناامیدی از فهمیده شدن، نوشتم)

الف

بین املای اینترنت و اینترانت فقط یک الف تفاوته ولی دریایی از اختلاف در همون یک الف نهفته است که حتماً خودتون می‌دونید و نیازی نیست منِ کم‌ترین راجع بهش حرف بزنم؛ اگه هم تفاوتی احساس نمی‌کنید یا احیاناً از اینترانت، رضایت بیشتری دارید، حتماً خودتونو به اولین مرکز درمانی معرفی کنید؛ شما نمی‌دونید برای چی دارید خودتونو معرفی می‌کنید ولی اونا می‌دونن برای چی باید بستری‌تون کنن!

از زیاده‌گویی و مسخره‌بازی که بگذریم، حالا که اینترنت داره «مرحله به مرحله» وصل می‌شه، اگه دوست داشتید هم‌چنان ارتباط داشته باشیم و شاید هم علاقه داشتید نوشته‌ها و عکسا و فیلما و آهنگام رو بخونید و ببینید و بشنوید، می‌تونید من رو تو اینستاگرام و تلگرام دنبال کنید. اگه هم دوست نداشتید، فدای یک تار موی خودتون و عزیزانتون و عزیزانمون؛ که تا همین چند روز پیش، تعدادمون بیشتر بود.

سعی می‌کنم بیشتر این حوالی بیام و با اینجا مهربون‌تر باشم و بعد از سال‌ها به دستهٔ «فعالان» برگردم، ولی طبق عادت همیشگی: قول نمیدم تا بدقول نشم. من همیشه خودمو بچهٔ وبلاگ دونستم و هیچ وقت هویت مجازی و حقیقیم رو جدای از «نوشتن» و «وبلاگ» تعریف نکردم و نمی‌کنم و نخواهم کرد. برای همین هم با افتخار بالای کانال و پیجم نوشتم: «وبلاگ‌نویس سابق».

(مراقب خودتون و ایران خانم، باشید؛ خداوندِ ایران نگهدار و نگهبان‌تون باشه)